Bij een depressie denken we meestal aan wat er in je hoofd gebeurt. Toch kijken onderzoekers steeds vaker naar de darmen. Daar leven miljarden bacteriën, virussen en gisten die samen het microbioom vormen. Uit onderzoek onder duizenden deelnemers blijkt dat de samenstelling van dit microbioom samenhangt met depressieve klachten. [1]
Mensen met meer depressieve symptomen bleken op bepaalde onderdelen een andere samenstelling van darmbacteriën te hebben dan mensen zonder die klachten. Dat betekent nog niet dat we kunnen stellen dat depressie door je darmen ontstaat. Onderzoekers weten namelijk nog niet precies wat nu precies de oorzaak en het gevolg is.
Wel lijkt het erop dat voeding, darmbacteriën en je stemming elkaar beïnvloeden. Die wisselwerking maakt het microbioom interessant en relevant bij onderzoek naar depressie.
Darmbacteriën hangen samen met depressieve klachten
Onderzoekers van onder andere het Erasmus MC en Amsterdam UMC onderzochten de relatie tussen darmbacteriën en depressieve gevoelens. In de Rotterdam Study werden gegevens van 1.054 deelnemers bekeken.
De resultaten zijn daarna onderzocht in een tweede groep binnen de Amsterdamse HELIUS-studie. Daar deden 1.539 mensen aan mee. De onderzoekers vonden verbanden tussen verschillende groepen darmbacteriën en depressieve klachten. Ook een lagere diversiteit van het microbioom hing samen met meer depressieve klachten.
Volgens het Erasmus MC lag de sterkte van dat verband ongeveer in dezelfde orde als bekende risicofactoren zoals roken, alcoholgebruik, weinig bewegen en overgewicht.
Bacteriën spelen een rol bij belangrijke stoffen
Een opvallend onderdeel van het onderzoek is dat verschillende gevonden bacteriegroepen betrokken zijn bij stoffen die belangrijk zijn voor de hersenen. Het gaat onder meer om glutamaat, butyraat, serotonine en gamma-aminoboterzuur, beter bekend als GABA.
Dit zijn stoffen die een rol spelen bij de communicatie tussen zenuwcellen en in het onderzoek naar depressie. Ook voeding is daarin belangrijk. Een voedingspatroon met veel ongezonde en sterk bewerkte producten kan de samenstelling van je darmbacteriën veranderen.
Gezonde voeding ondersteunt juist de bacteriën die betrokken zijn bij de aanmaak van stoffen zoals serotonine. Dat maakt voeding interessant binnen het bredere onderzoek naar de wisselwerking tussen je darmen en je stemming. [2]
Oorzaak en gevolg blijven lastig uit elkaar te halen
De relatie tussen darmbacteriën en depressie betekent echter niet automatisch dat een afwijkend microbioom de depressie veroorzaakt. Mensen met depressieve klachten eten bijvoorbeeld vaak ook anders. Daardoor kan hun darmflora veranderen. Tegelijkertijd bestaat het vermoeden dat veranderingen in het microbioom ook invloed kunnen hebben op hoe iemand zich voelt.
Onderzoekers benadrukken daarom dat er nog meer onderzoek nodig is naar oorzaak en gevolg. [3] Experimenten met dieren geven aanwijzingen dat darmbacteriën gedrag kunnen beïnvloeden.
In het aangeleverde materiaal wordt bijvoorbeeld onderzoek genoemd waarbij darmbacteriën van depressieve mensen bij ratten werden ingebracht. Deze dieren vertoonden daarna meer angstig en teruggetrokken gedrag. Zulke resultaten zijn interessant, maar ze bewijzen nog niet dat hetzelfde proces één op één bij mensen plaatsvindt.
Gezonde voeding kan onderdeel zijn van herstel
Voeding krijgt steeds meer aandacht bij onderzoek naar depressieve klachten. In een studie waarbij mensen met depressieve klachten een mediterraan voedingspatroon volgden, namen de klachten na drie maanden af. Dit voedingspatroon bevat onder meer veel groente, fruit, peulvruchten, noten, volkorenproducten, olijfolie, vis en zuivel.
Ook producten met probiotische bacteriën, zoals yoghurt, kimchi en zuurkool, worden genoemd als voeding die je darmbacteriën ondersteunt. De onderzoeken laten vooral zien dat de darmen mogelijk onderdeel zijn van een veel groter geheel.
Loop je rond met depressieve klachten en heb je hier hulp bij nodig? Bespreek dit dan met een professional. Bij De Online Psycholoog helpen wij je online met je klachten. Dit kan bij depressie, maar ook bij stress, burn-out, relatieproblemen of angst. Meer weten? Neem contact op of plan direct een gratis kennismakingsgesprek.
Bronnen:
[1] Radjabzadeh, D., Bosch, J. A., Uitterlinden, A. G., et al. (2022). Gut microbiome-wide association study of depressive symptoms. Nature Communications, 13. https://www.nature.com/articles/s41467-022-34502-3
[2] Open Universiteit. (z.d.). Waarom begint een depressie in je darmen? https://www.ou.nl/-/waarom-begint-een-depressie-in-je-darmen
[3] Erasmus MC. (2022, 7 december). Relatie gevonden tussen darmbacteriën en depressieve gevoelens.https://amazingerasmusmc.nl/psyche/relatie-gevonden-tussen-darmbacterien-en-depressieve-gevoelens/