Wie psychische hulp zoekt, wil graag rust en duidelijkheid. Toch ziet de praktijk er anders uit. Veel mensen komen eerst op een wachtlijst terecht en wachten weken of zelfs maanden voordat de juiste hulp daar is. Dat brengt onzekerheid met zich mee, zeker wanneer klachten al langer spelen en steeds meer invloed krijgen op je dagelijks leven.
Gemiddeld sta je tegenwoordig 24 weken op de wachtlijst, terwijl wettelijk is vastgelegd dat dit maximaal veertien weken mag zijn. [1] En dat gemiddelde zegt nog niet alles. Binnen de specialistische ggz lopen wachttijden soms op tot 104 weken, oftewel twee jaar.
In die periode blijft alles vaak doorgaan zoals het al ging. Gedachten blijven terugkomen, spanning zakt niet echt weg en het gevoel vast te zitten wordt langzaam sterker. Juist omdat je al een stap hebt gezet om hulp te zoeken, voelt het extra moeilijk wanneer er vervolgens weinig verandert.
De wachttijd raakt meer mensen dan je denkt
Jaarlijks krijgen ongeveer 100.000 mensen te maken met een wachtlijst in de ggz. Voor 50.000 van hen duurt het langer dan de afgesproken norm. Dat maakt duidelijk dat dit geen uitzondering is, maar iets waar veel mensen tegenaan lopen. Dat zie je ook terug in de aandacht voor dit probleem. Meer dan 40.000 mensen ondertekenden de petitie Weg met de Wachtlijsten van Stichting MIND. Daarmee proberen zij de politiek in beweging te krijgen.
Daarnaast blijkt dat psychische klachten erg vaak voorkomen. Meer dan drie miljoen Nederlanders krijgen hier op een bepaald moment mee te maken. Vooral jongvolwassenen merken dat klachten juist in deze fase naar voren komen. Tijdens het wachten proberen veel mensen zelf hun weg te vinden. Soms lukt dat gedeeltelijk, maar vaak blijft het gevoel dat er meer nodig is.
Complexe hulpvragen zorgen voor langere wachttijden
Niet iedere hulpvraag vraagt om dezelfde soort zorg. Binnen de basis-ggz krijgen mensen vaak sneller hulp. Denk aan iemand die voor het eerst depressief is of hulp zoekt bij ADHD. Met een gerichte behandeling zijn zij vaak goed geholpen, soms zelfs in een korter traject.
Voor mensen die specialistische ggz nodig hebben, ligt dat anders. Daar gaat het vaak om complexere situaties waarbij meerdere problemen tegelijk spelen. Juist deze groep moet het langst wachten. Dat voelt wrang. Want hoe zwaarder of ingewikkelder de hulpvraag, hoe langer de wachttijd vaak wordt. Terwijl juist deze mensen behoefte hebben aan snelle en passende ondersteuning.
Waarom specialistische zorg minder toegankelijk is
Specialistische zorg vraagt om maatwerk en specifieke kennis van zaken. Het is vooraf lastig in te schatten hoe een behandeling eruitziet en hoe lang deze duurt. Daarnaast is deze zorg duurder en minder voorspelbaar. Dat maakt het voor aanbieders niet altijd aantrekkelijk om deze zorg aan te bieden.
Volgens Stichting MIND speelt dit een belangrijke rol in het ontstaan van de lange wachttijden. Het gevolg is dat het aanbod achterblijft bij de vraag. Dat betekent dat juist de mensen die intensieve hulp nodig hebben, langer moeten wachten. Niet voor niets wordt gezegd dat de ziekste mensen binnen de ggz vaak als laatste aan de beurt komen. [2]
Wachten heeft invloed op je dagelijks leven
Wanneer de juiste hulp er niet op tijd is, blijven klachten vaak op de achtergrond aanwezig. Dat merk je aan kleine dingen. Concentreren kost meer moeite, sociale afspraken voelen zwaarder en je energie raakt sneller op. Ook het gevoel van onzekerheid speelt mee. Je weet dat je hulp nodig hebt, maar wanneer die komt, blijft onduidelijk. Die periode vraagt veel van je. Tegelijk laat het zien hoe belangrijk het is om niet te blijven rondlopen met klachten.
Merk je dat je vastloopt en behoefte hebt aan ondersteuning? Neem dan contact op voor een gratis kennismaking en kijk samen welke begeleiding bij jou past.
Bronnen:
[1] NPORadio1. (2024). De ziekste mensen komen binnen de ggz het laatste aan de beurt. Geraadpleegd via https://www.nporadio1.nl/nieuws/politiek/e0dc1090-18b8-4ecc-ae20-16ba258f38ca/de-ziekste-mensen-komen-binnen-de-ggz-het-laatste-aan-de-beurt
[2] Trimbos-instituut. (2024, 17 juni). Wachttijd in de ggz heeft impact op patiënten, naasten én zorgverleners. Trimbos-instituut. https://www.trimbos.nl/actueel/nieuws/wachttijd-in-de-ggz-heeft-impact-op-patienten-naasten-en-zorgverleners/