Victim blaming betekent dat slachtoffers de schuld krijgen van wat hen overkomt. Het is een manier waarop ons hoofd probeert te begrijpen waarom iets ergs is gebeurd. Het komt vaak voor in situaties van discriminatie of seksueel geweld. Onderzoekers waarschuwen voor de psychische schade die het veroorzaakt. Het probleem zit verankerd in onze manier van denken. De bewustwording in onze samenleving groeit, maar het komt nog steeds vaak voor.
In welke situaties komt victim blaming voor?
Bij victim blaming krijgt het slachtoffer dus (deels) de schuld van wat er is gebeurd. Dit kan in allerlei situaties voorkomen. Denk aan een vraag als “Had je niet beter kunnen opletten?” of “Waarom droeg je dan zulke kleding?” als het gaat om seksueel geweld.
Lees ook dit artikel: Victim blaming na seksueel misbruik komt opvallend vaak voor
Maar ook in andere situaties, zoals bij een inbraak, krijg je de vraag weleens of je de deur wel goed had afgesloten. Het lijkt dan alsof het slachtoffer zelf iets verkeerd heeft gedaan. Terwijl de schuld natuurlijk altijd ligt bij degene die de schade of het geweld heeft veroorzaakt. Dit probleem speelt zich tegenwoordig ook vaak online af.
Waarom krijgen slachtoffers de schuld?
Wij mensen geloven graag dat de wereld eerlijk is. Wie goed doet, goed ontmoet. Dit idee is gebaseerd op de rechtvaardige wereldtheorie van Melvin Lerner. Als iemand iets slechts overkomt, zoeken we naar redenen om te geloven dat het ons niet zal gebeuren. Door op zo’n moment te denken “Zij had dit niet moeten doen” of “Hij had dat anders moeten doen”, bescherm je jezelf onbewust tegen angst. Het voelt namelijk veiliger als je denkt dat er iets is wat je kunt doen om ellende te voorkomen. Veel mensen hebben daarom ook niet door dat ze aan victim blaming doen. Bepaalde denkpatronen komen namelijk automatisch op. Ons brein is op zoek naar logica, controle en veiligheid. Het is een manier om grip te houden op iets dat eigenlijk willekeurig en oneerlijk is.
De gevolgen van victim blaming voor slachtoffers
Victim blaming vertraagt het herstel van slachtoffers en heeft nog meer negatieve gevolgen. Het zorgt ervoor dat slachtoffers zich schuldig voelen en zich schamen. De schuld wordt namelijk bij het slachtoffer gelegd, in plaats van bij de verantwoordelijke. Het leidt vaak tot extra angst, stress of depressie. Slachtoffers worstelen vaak met onterechte schuldgevoelens, trekken zich verder terug en zoeken soms geen hulp. Victim blaming tast het zelfbeeld aan. Het gevoel van schaamte of minderwaardigheid blijft soms wel jaren hangen.
Hoe kunnen we dit tegengaan?
Bewustwording en een open gesprek zijn belangrijke factoren. Het is belangrijk dat mensen herkennen wanneer het gebeurt. Dit begint bij het begrijpen van onze gedachten en reacties. Alleen al het besef kan verschil maken in hoe je met slachtoffers omgaat. Geef iemand de ruimte om zijn of haar verhaal te doen. Doe dit zonder vragen te stellen of aannames te maken. Door oprecht te luisteren, laat je merken dat de ander wordt geloofd en gesteund. Daarnaast helpt meer kennis over trauma om reacties van slachtoffers beter te begrijpen.
Victim blaming verdwijnt niet vanzelf, maar elke stap doet ertoe. Door te luisteren, respectvol te spreken en de verantwoordelijkheid te leggen waar die hoort. Alleen dan kunnen slachtoffers rekenen op steun in plaats van schuld.
Heb jij ervaring met victim blaming of heb je een onverwerkt trauma? Het helpt om erover te praten. Onze psychologen zijn ervaren en gecertificeerd om jou te helpen. Neem gerust contact op voor een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek.
Bronnen:
Geschreven op basis van de informatie uit dit artikel: https://www.parool.nl/amsterdam/vragen-als-waarom-fietste-ze-er-alleen-socioloog-beate-volker-legt-uit-waarom-victimblaming-zo-hardnekkig-en-schadelijk-tegelijk-is~b32c37f3/