De ene dag zit je lekker in je vel en lijkt alles vanzelf te gaan, terwijl je je de andere dag wat somber voelt en even nergens zin in hebt.
Dit soort veranderingen in stemming is heel normaal. Iedereen ervaart wel eens periodes waarin het beter of juist wat minder goed gaat. Maar wanneer stemmingswisselingen intenser worden, langer aanhouden en zonder aanwijsbare reden optreden, kan er sprake zijn van een stemmingsstoornis zoals een depressie.
In deze blog leggen we uit welke stemmingsstoornissen er zijn en waarom een depressie zorgt voor stemmingswisselingen.
Wat is een stemmingsstoornis?
Stemmingsstoornissen vormen een overkoepelende categorie van psychische aandoeningen waarbij de stemming ontregeld is of waarbij deze niet passend is bij de situatie waarin iemand zich bevindt. [1] Je bent bijvoorbeeld somber en verdrietig, terwijl je net je droombaan hebt gekregen of bent bevallen van een gezonde baby.
Naar schatting heeft bijna 10% van de volwassen Nederlanders een stemmingsstoornis, meestal in de vorm van een depressie. [2] Vrouwen krijgen ongeveer anderhalf keer zo vaak te maken met een stemmingsstoornis als mannen. [3]
Bij een stemmingsstoornis kunnen gedachten aan de dood of zelfdoding voorbijkomen. In dat geval neem je direct contact op met 113 Zelfmoordpreventie via de gratis hulplijn 0800-0113. Of chat je met een hulpverlener via 113.nl.
Verschillende vormen van stemmingsstoornissen
Een stemmingsstoornis is een aandoening die de stemming ernstig verstoort. In de praktijk wordt er onderscheid gemaakt tussen deze drie vormen:
Depressie
De meest voorkomende stemmingsstoornis is een depressie. Hierbij is sprake van een aanhoudende sombere en neerslachtige stemming, en van verlies van plezier en interesse in bijna alle dagelijkse activiteiten. [4] Dit geldt ook voor de dingen die je normaal leuk vindt om te doen, zoals koken, schilderen of gitaarspelen. Daarnaast kan je erg vermoeid zijn, weinig energie hebben, meer of juist minder gaan eten of slapen, en sneller prikkelbaar worden.
Bij een depressie zijn deze klachten al twee weken of langer aanwezig. [1] Ook kan het gekoppeld zijn aan een bepaalde periode, zoals een somber gevoel in de winter (seizoensgebonden depressie) of na de geboorte van een baby (postnatale depressie).
Dystyme stoornis
Een dystyme stoornis, ook wel persisterende depressieve stoornis genoemd, is een chronische vorm van depressie. Het wordt kenmerkt door een milde, maar langdurige sombere stemming die minstens twee jaar aanhoudt. [1]
Chronisch betekent niet dat klachten niet kunnen verminderen of dat je er niet mee kan leren omgaan. Het aanhoudende sombere gevoel beïnvloedt je dagelijks leven, maar doordat de klachten minder ernstig zijn dan bij een klassieke depressie, kan je vaak nog redelijk goed blijven functioneren.
Bipolaire stoornis
Kenmerkend voor een bipolaire stoornis is de afwisseling tussen depressieve periodes en manische episoden. Deze stemmingsstoornis wordt ook wel manisch-depressieve stoornis genoemd. [3]
De ene periode ben je erg somber, lusteloos en moe (depressief), terwijl je op andere momenten juist bruist van de energie en overdreven opgewekt, prikkelbaar, uitgelaten of snel boos kan zijn (manisch). Een manische episode duurt meestal enkele dagen tot weken. [4]
Hoge pieken en diepe dalen
Stemmingswisselingen komen vaak voor bij stemmingsstoornissen. Dit zijn plotselinge veranderingen in hoe je je voelt. [5] Deze positieve of negatieve gevoelens houden meestal langere tijd aan en kunnen sterk in intensiteit variëren, van hoge pieken tot diepe dalen.
Als je depressief bent, slaat je stemming soms zonder duidelijke aanleiding om. Je wordt bijvoorbeeld ineens boos of reageert prikkelbaar om het minste of geringste. Of je wordt uit het niets heel verdrietig en kan niet meer stoppen met huilen. De constante somberheid die kenmerkend is voor een depressie hoeft bovendien niet altijd aanwezig te zijn. Je kan gedurende de dag of week kleine schommelingen hierin ervaren.
Bij een bipolaire stoornis gaan stemmingswisselingen nog een stap verder. In een manische periode ben je niet gewoon vrolijk, maar extreem euforisch en heb je het gevoel de hele wereld aan te kunnen. Je hebt enorm veel energie, slaapt weinig, praat razendsnel en bent erg impulsief. Dit kan voor grote problemen zorgen, zoals het doen van grote uitgaven of het opzeggen van je baan. Als iemand je probeert af te remmen, slaat de euforie snel om in irritatie of boosheid. Zo’n periode kan ineens omslaan in een zware depressie. Maar er komen ook periodes van redelijke stabiliteit voor. [5]
Verstoorde communicatie in de hersenen
Hoe we ons voelen hangt samen met hoe onze hersenen functioneren en reageren op wat we op een dag doen en meemaken. Hierbij spelen neurotransmitters, boodschapperstoffen die signalen overbrengen tussen zenuwcellen, een belangrijke rol. [6] Denk bijvoorbeeld aan serotonine, dopamine en noradrenaline.
Bij een depressie is er sprake van een verstoring in de verbindingen en communicatie tussen zenuwcellen in hersengebieden die betrokken zijn bij de verwerking en regulatie van emoties. Zo kan de hippocampus krimpen en neemt de activiteit in de prefrontale cortex af, terwijl de amygdala overactief wordt. [6,7]
Ook werken deze hersengebieden minder goed samen. Hierdoor reageer je heftiger op negatieve gebeurtenissen, worden emoties en stress minder goed verwerkt waardoor ze langer blijven hangen, en heb je minder controle over je emoties. Je brein reageert minder flexibel op prikkels en is minder veerkrachtig.
Gerelateerd: Waarom word je zo moe bij een depressie?
Grip op je stemming
Heb je vaak last van stemmingswisselingen en word je in het dagelijks leven hierdoor flink beperkt? Samen met een van onze online psychologen kijk je hoe je meer grip krijgt op je stemming en hoe je deze beter kan reguleren. Vraag vandaag nog een gratis kennismaking aan en ontdek of online therapie bij jou past.
Veelgestelde vragen over depressie en stemmingswisselingen
Hoe verschillen stemmingswisselingen bij een depressie van normale dagelijkse schommelingen?
De stemmingswisselingen die bij een depressie voorkomen zijn vaak intenser, houden langer aan en hebben meer invloed op het dagelijks functioneren dan de normale schommelingen die iedereen dagelijks ervaart. Ook kunnen de stemmingswisselingen bij een depressie zomaar uit het niets ontstaan, terwijl normale schommelingen vaak door specifieke gebeurtenissen worden veroorzaakt.
Zijn stemmingswisselingen een symptoom van een depressie?
Ja, stemmingswisselingen kunnen een signaal zijn van een stemmingsstoornis. Ze komen voor bij zowel een depressie als een bipolaire stoornis, maar de intensiteit ervan kan sterk verschillen.
Wanneer zoek je hulp bij stemmigswisselingen?
Stemmingswisselingen kunnen het dagelijks leven behoorlijk ontregelen. Bij de volgende signalen is het verstandig om zo snel mogelijk hulp te zoeken: [5]
- Als je humeur plotseling en drastisch verandert
- Als je impulsieve beslissingen neemt
- Als je de dingen alleen nog maar zwart of wit ziet en er niets tussenin lijkt te bestaan
- Als je je geduld snel verliest
- Als je zeer gevoelig bent voor afwijzing of kritiek
- Als je diepe, donkere dalen en/of erg hoge pieken ervaart
- Als je sterke emoties ervaart die onverklaarbaar zijn of als je veel stress hebt
Bronnen:
[1] Stemmingsstoornis. (z.d.). Radbouwdumc. https://www.radboudumc.nl/patientenzorg/aandoeningen/s/stemmingsstoornissen
[2] Depressie en andere stemmingsstoornissen. Leeftijd en geslacht. Bevolkingsonderzoek. (z.d.). VZinfo. https://www.vzinfo.nl/depressie-en-andere-stemmingsstoornissen/leeftijd-en-geslacht/bevolkingsonderzoek
[3] Stemmingsstoornissen. (2025, april). Hersenstichting. https://www.hersenstichting.nl/hersenaandoeningen/stemmingsstoornissen/
[4] Depressie en andere stemmingsstoornissen. Definities. (z.d.). VZinfo. https://www.vzinfo.nl/depressie-en-andere-stemmingsstoornissen/verantwoording/definities
[5] Ik heb last van stemmingswisselingen. (z.d.) GGZ WNB. https://www.ggzwnb.nl/ik-zoek-hulp/stemmingswisselingen
[6] Als je lijf aan de noodrem trekt. (z.d.). UZ Leuven. https://www.uzleuven.be/nl/uz-magazine/mei-2023/als-je-lijf-aan-de-noodrem-trekt
[7] What causes depression? Onset of depression more complex than a brain chemical imbalance. (2022, 10 januari). Harvard Health Publishing. https://www.health.harvard.edu/mind-and-mood/what-causes-depression