Vliegschaamte betekent dat je je schuldig voelt over dat je met het vliegtuig reist. Dat komt omdat vliegen slecht is voor het klimaat. Steeds meer mensen herkennen dit gevoel, maar het gedrag verandert nog niet. Het aantal vluchten is nauwelijks gedaald. Nederlandse luchthavens verwelkomden volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek in het eerste kwartaal van 2025 bijna zeventien miljoen reizigers. In de praktijk boeken we dus nog net zo makkelijk een vliegticket. Als we weten wat vliegen met het klimaat doet, waarom blijven we het dan zo vaak doen?
Wat is vliegschaamte en hoe ontstaat het?
Vliegschaamte betekent dus dat je je schaamt dat je vliegt, omdat vliegen veel CO₂ uitstoot. Misschien heb je het zelf ook weleens gehad. Je denkt er toch even twee keer over na of het vliegen het wel waard is. Het begrip komt oorspronkelijk uit Zweden, maar is nu wereldwijd bekend. Social media en het klimaatdebat maken vliegschaamte zichtbaarder. We praten er vaker over, vergelijken onszelf met anderen en voelen daardoor meer druk om bewuster te kiezen. Sommige mensen proberen dan minder te vliegen, kopen CO₂-compensatie of negeren het gevoel simpelweg.
Waarom blijven we dan toch vliegen?
Vliegen is snel en makkelijk. Mensen hebben de drang om te reizen en nieuwe ervaringen op te doen. Vliegen is dan de perfecte optie. In het geval van verre bestemmingen is het zelfs de enige optie. We hebben het gevoel dat één persoon weinig verschil maakt en reizen voelt als ontspanning. Daarnaast koppelen social media en advertenties verre vliegvakanties vaak aan status en geluk. Zelfs als we ons bewust zijn van alle gevolgen, wint het gevoel van gemak vaak van het schuldgevoel.
De invloed van anderen op ons reisgedrag
Reizen is tegenwoordig meer dan je alleen van A naar B verplaatsen. Het is iets wat we graag doen en ook graag laten zien. Online zie je de mooiste vakantiebestemmingen voorbijkomen. Dit zorgt ervoor dat je zelf ook zin krijgt om weer een vakantie te boeken. Mensen willen er namelijk bij horen, ook als het om vakantie gaat. Wanneer iedereen om je heen een vlucht boekt, voelt het lastig om dit als enige niet te doen. Dit fenomeen wordt ook wel FOMO (fear of missing out) genoemd. Het betekent dat wij als mensen een natuurlijke angst hebben om iets te missen, dit kan een leuke vakantie zijn maar ook het missen van een financieel voordeel bijvoorbeeld.
Het is een subtiele groepsdruk die ons vlieggedrag in stand houdt. Dit gebeurt zelfs bij mensen die zich zorgen maken over het klimaat. Om iets te veranderen, moeten we anders denken over wat we als normaal of leuk beschouwen.
Wat helpt wel om minder te vliegen?
Het aantal vluchten daalt nauwelijks, ondanks groeiende bewustwording. Bewuster reizen betekent niet dat je helemaal niet meer het vliegtuig kan pakken. Door na te denken over hoe, wanneer en waarom je reist, ben je al goed bezig. Kleine stappen zijn beter dan niets. Kies voor de trein of bus bij kortere afstanden of compenseer je uitstoot via betrouwbare projecten. Vliegschaamte heeft ons bewuster gemaakt, maar het heeft ons vlieggedrag nog niet echt veranderd. Pas als we concreet actie ondernemen, zijn er minder vluchten nodig.
Kamp jij met vliegschaamte of heb je juist angst om te vliegen? Onze professionele psychologen staan klaar om jou te ondersteunen waar nodig. Neem vrijblijvend contact op en plan een gratis kennismakingsgesprek in!
Bronnen:
Geschreven op basis van de informatie uit dit artikel: https://www.nu.nl/nujij/6354842/vliegschaamte-zorgt-nog-niet-voor-minder-vluchten-sociale-druk-speelt-rol.html