Dit artikel is geschreven door Lukas ten Berge – Slikker (GZ-psycholoog)
Van kinds af aan ontwikkelen we een identiteit. Van de natuur hebben we een pakketje genen gekregen. Maar onze identiteit wordt ook mede bepaald door wat we meemaken. En dit begint al in de jonge jaren. Soms ontwikkelt onze identiteit zich ook op een manier die ons later in de weg staat. Dit is met name het geval als er niet tegemoet gekomen wordt aan onze basisbehoeften.
Hoe het gebrek aan basisbehoeften tot negatieve patronen kan leiden
Als kind kennen we de volgende basisbehoeften: verbondenheid & veiligheid, zelfexpressie, zelf-coherentie, rechtvaardigheid, realistische grenzen, autonomie en spontaniteit en spel. [1] Wanneer een, of meerdere, van deze basisbehoeften niet vervuld worden, kan dat zorgen voor problemen op latere leeftijd.
Wanneer deze problemen langer blijven bestaan, kunnen deze problemen zich ontwikkelen tot diepgewortelde patronen. Waardoor je tegen allerlei uiteenlopende problemen aan kan lopen. Problemen op het gebied van je identiteit, zelfbeeld, zelfsturing, intimiteit en/of verbondenheid. Met andere woorden, er kunnen problemen ontstaan bij jezelf of in contact met anderen.
Vanuit classificaties wordt dan vaak gesproken over een persoonlijkheidsstoornis. Deze term is een officiële classificatie. Maar voor sommige mensen kan dit een vervelende term zijn. Dit kan dan ervaren worden alsof er iets mis is met wie jij bent als persoon. Een meer passende term zou misschien wel een interactieprobleem zijn. De problemen spelen zich immers af tussen jou en een ander. In de interactie dus. Wel is het belangrijk om te noemen dat dit geen officiële diagnose vervangt.
Hoe herken je zo’n interactieprobleem bij jezelf?
Het kan soms zijn dat je al langere tijd tegen bepaalde klachten aanloopt zoals bijvoorbeeld somberheid, vermoeidheid, of angstklachten. Maar het kan ook zijn dat je emoties heel sterk wisselen, dat ze erg intens zijn, of dat je ze niet kan herkennen bij jezelf. In veel gevallen komt het ook voor dat je regelmatig in conflicten terecht komt met andere mensen. Dit kan zijn op het werk, of in een (liefdes)relatie.
Interactie met mensen op je werk
Op het werk kan je bijvoorbeeld moeite hebben met het aangeven van je grenzen. Tegelijkertijd kan het zijn dat je het moeilijk vindt om iemand aan te spreken op zijn of haar gedrag. Ook komt het veel voor dat mensen het moeilijk vinden om met kritiek of feedback om te gaan. Soms blijft het dan dagenlang hangen en heeft het veel invloed op je zelfvertrouwen.
Problemen met interactie binnen je relatie
In een relatie merken sommige mensen met interactieproblemen dat ze moeite hebben om zichzelf open en kwetsbaar op te stellen. Het kan dan eng zijn om je eigen emoties te delen of om een ander dichtbij te laten komen. Het kan dan voelen alsof je je niet verbonden kan voelen met anderen. Waardoor relaties met anderen soms oppervlakkig blijven. Dit kan soms ook gepaard gaan met een intense angst voor afwijzing of verlating.
Problemen rond identiteit en zelfbeeld
Op het gebied van je eigen identiteit kan het ook lastig zijn om nou eigenlijk te weten wie je bent. Het omschrijven van je eigen identiteit kan dan een hele opgave zijn. Probeer maar eens antwoord te geven op de vraag wie jij bent als persoon. Wat typeert jou en wat zijn eigenschappen die jou uniek maken als persoon? Wat soms nog lastiger is, is om jouw eigen identiteit te behouden in contact met anderen.
Misschien wel omdat je de neiging hebt om je ontzettend aan te passen aan een ander, vanuit de wens om te willen voldoen aan de verwachting van anderen. Met als gevolg dat je moeite hebt om sturing te geven aan je leven vanuit een gebrek aan eigen, authentieke, doelen.
Wat kan je doen als deze patronen terugkerend zijn?
Als de bovenstaande problemen vaker, en langer voorkomen, en soms terug te leiden zijn naar een gemis aan de basisbehoeften, kan het zijn dat je last hebt van klachten waar je maar geen grip op krijgt. En die keer op keer terugkomen. Terwijl je zelfs misschien al wel meerdere behandelingen hebt gevolgd. Maar het begint bij het herkennen van zo’n patroon. Een eventuele vervelende diagnose zoals een persoonlijkheidsstoornis kan er dan voor zorgen dat je de stap niet durft te zetten om hulp te zoeken.
Veel mensen ervaren dat het helpend kan zijn om te kijken naar interactiepatronen in plaats van uitsluitend naar classificaties. Bij De Online Psycholoog kunnen we kijken naar welke interactieproblemen er zijn. Om samen een goed beeld te krijgen van wie jij bent als persoon. En wat jij als lastig ervaart. Om vervolgens de stap te zetten om die vervelende patronen te doorbreken.
Patronen doorbreken om vooruit te komen
Zodra je eenmaal in kaart hebt gebracht wat jouw patronen zijn en wat er in jouw identiteit moeizaam verloopt, kan het een mooie stap zijn om deze patronen te doorbreken. Dat is een moedige stap. En zeker de moeite waard als je al veel energie hebt gestopt in het kijken naar jouw eigen identiteit. Want dat is soms best spannend, maar kan je wel erg veel opleveren.
In het doorbreken van de patronen is het belangrijk om te kijken naar welke behoeften je hebt gemist. Op welke manier er dan bepaalde gedragingen of gevoelens opkomen en in welke situaties deze naar boven komen. Om vervolgens te kunnen kijken naar wat eigenlijk jouw behoefte is in die situatie.
Zo kan je op een passende en prettige manier omgaan met je eigen gevoelens, en gevoelens die opkomen in contact met anderen. Zodat jij kan leven op een prettige en duurzame manier. Met fijne contacten om je heen. Maar ook op een manier waarbij je tevreden bent over jezelf!
Wil jij meer inzicht in je patronen of persoonlijkheid? Dan kan een persoonlijkheidsonderzoek helpend zijn. Neem contact op voor een vrijblijvende kennismaking:
* Deze blog bevat algemene informatie en vervangt geen persoonlijk onderzoek of behandeling.
Bronnen:
[1] Young, J., Klosko, J. & Weishaar, M. (2013). Schematherapie: Handboek voor therapeuten. Pearson.
Dit artikel is geschreven door Lukas ten Berge – Slikker (GZ-psycholoog)