Wanneer je partner, vriend(in) of een andere naaste een burn-out heeft, heeft dat ook zijn weerslag op jou en jullie relatie. Je vindt het bijvoorbeeld ingewikkeld en je weet niet hoe je er voor de ander moet zijn of wat je tegen de ander moet zeggen. Hoe je het beste kan omgaan met iemand die een burn-out heeft, bespreken we in dit artikel. Maar eerst leggen we uit waarom het lastig is een burn-out te herkennen en wat voor invloed het heeft op jou en jullie relatie.
Het herkennen van een burn-out is lastig
In Nederland worden elk jaar honderdduizenden mensen getroffen door een burn-out, waardoor zij langdurig uitgeschakeld zijn. [1] Het is vaak lastig om deze overbelasting te herkennen doordat symptomen veel overlap hebben met andere psychische aandoeningen, zoals een depressie of angststoornis. Daarbij ontstaat een burn-out niet van de ene op de andere dag, maar ontwikkelt het zich in verschillende fasen. Het is daarom niet gek dat je de eerste signalen, zoals moe zijn en een kort lontje hebben, mist.
Gerelateerd: Onderweg naar een burn-out? Herken de 7 fasen
Wat een burn-out betekent voor jou en jullie relatie
Als iemand in je directe omgeving een burn-out heeft, dan heeft dat vaak een enorme impact op jou en jullie relatie. Je voelt je bijvoorbeeld eenzaam, verdrietig, machteloos of zelfs afgewezen doordat de ander zich terugtrekt, te moe is en geen zin heeft om samen activiteiten te ondernemen. Er is minder ruimte voor wat jij wilt en waar jij behoefte aan hebt. Daarbij komt het reilen en zeilen van een huishouden vooral op jouw schouders terecht, wat veel stress oplevert en het gevoel geeft dat je er alleen voor staat.
Door de burn-out is de ander sneller prikkelbaar, waardoor irritatie en frustratie ontstaat. De kans op spanningen en conflicten is dan groter. Ook intimiteit en seks komen vaak op een lager pitje te staan in de relatie met je partner. De dynamiek van je relatie verandert en wordt minder gelijkwaardig door de verzorgende rol die je op je neemt.
Dit zeg je beter wel en niet tegen iemand met een burn-out
Natuurlijk heb je het beste voor de ander voor en wil je hem/haar graag helpen, maar je bent misschien bang het verkeerde te zeggen. Daarom hebben we een aantal tips voor je op een rij gezet.
Dit zeg je beter niet:
- Houd je oordelen voor je en leg de verantwoordelijkheid niet bij de ander neer: ‘Had je maar eerder aan de bel getrokken, dan was het niet zover gekomen.’ Of ‘Dat komt ervan als je nooit rust neemt.’ Zo geef je de ander geen fijn gevoel en het lost het probleem niet op.
- Geef geen ongevraagd advies: ‘Een rondje wandelen doet wonderen.’ Of ‘Ga naar yoga of doe aan mindfulness.’ Waarschijnlijk heeft hij/zij hier ook wel aan gedacht, maar lukt het op dit moment niet om dat te doen. Dit leidt tot gevoelens van schuld en machteloosheid.
- Doe niet aan relativeren en bagatelliseren: ‘Lekker op tijd gaan slapen, dan komt het wel goed.’ Of ‘Ja, ik ben ook weleens moe.’ Of ‘Iedereen heeft het druk.’ Dit zijn loze woorden waar de ander niets aan heeft.
- Je ongeduld tonen en de ander pushen: ‘Ben je nou nog steeds moe?’ Of ‘Waarom duurt het herstel zo lang?’ Dit geeft de ander een schuldgevoel en werkt juist averechts.
Dit zeg je wel:
- Geef eerlijk toe dat je niet zo goed weet hoe je iets moet zeggen of vragen: ‘Ik wil er graag voor je zijn en je helpen, maar ik weet even niet zo goed wat ik tegen je moet zeggen. Vind je het bijvoorbeeld fijn als ik vraag hoe het met je gaat?’ Als je hier eerlijk en open in bent, is de kans op begrip van de ander groter.
- Bied een luisterend oor en leef met de ander mee: ‘Ik vind het vervelend voor je dat je je zo voelt en luister graag naar waar je mee zit.’ Of: ‘Neem je tijd, ik ben er voor je als je me nodig hebt.’ Iedereen gaat er anders mee om. Toon daar begrip en interesse voor.
- Vraag waar de ander behoefte aan heeft en waar je diegene mee kan helpen. Wees hierin duidelijk en concreet: ‘Heb je behoefte om samen een wandeling te maken?’ Of ‘Kan ik voor je koken?’ Heeft hij/zij op dat moment geen hulp nodig of geen energie om iets te doen, dan is het goed om de ander ruimte te geven en het later opnieuw te vragen.
Gerelateerd: Psycholoog of psychiater: wie helpt jou bij een burn-out?
Meer tips waarmee je iemand met een burn-out kunt helpen:
Niet alleen wat je zegt, maar vooral ook wat je doet, is van grote betekenis voor de ander.
Accepteer de situatie
Neem de klachten van de ander serieus en accepteer dat deze er zijn. Ook als de situatie lang voortduurt, geef hem/haar alle tijd om te herstellen. Vind je het moeilijk om je in de ander te verplaatsen? Dan is het een goed idee om je in het onderwerp te verdiepen.
Kijk naar wat wél mogelijk is
Focus niet op wat je partner of naaste niet kan, maar kijk naar wat wél mogelijk is en wat jullie fijn vinden om samen te ondernemen. Een lange strandwandeling zit er hoogstwaarschijnlijk niet in, maar een kort rondje in de buurt misschien wel.
Stel je verwachtingen bij
Voor de ander is het op dit moment erg lastig om afspraken te maken. Ook is hij of zij even zichzelf niet meer. Wees flexibel en begripvol, ook als afspraken last-minute worden afgezegd, en vat heftige reacties niet persoonlijk op.
Kleine gebaren
Kleine gebaren helpen de ander niet alleen, maar zorgen er ook voor dat jullie in verbinding blijven. Geef de ander regelmatig een knuffel of kus, zet een kopje thee voor de ander of pak een dekentje als de ander het koud heeft.
Hoe zorg je goed voor jezelf?
Om te zorgen dat je zelf niet ook omvalt, is het belangrijk dat je je eigen behoeften niet uit het oog verliest en goed voor jezelf zorgt. Dit doe je door tijd voor ontspanning in te plannen, even afstand te nemen en dingen te blijven doen waar je energie van krijgt. Vraag om (praktische) hulp uit je omgeving en praat er met anderen over.
Daarnaast kan een psycholoog een luisterend oor bieden en je helpen om met de situatie om te gaan. Ook is het misschien fijn om samen in relatietherapie te gaan als de burn-out jullie relatie onder druk zet. Wacht niet langer en plan vandaag al een gratis kennismakingsgesprek in.
Veelgestelde vragen over het omgaan met iemand die een burn-out heeft:
Hoelang duurt het herstel van een burn-out?
Een burn-out is helaas niet in een paar weken opgelost. Over het algemeen duurt het lang om te herstellen: van maanden tot een jaar of zelfs langer. Het herstel gaat niet in een rechte lijn, maar vaak met ups en downs.
Hoe kan ik de ander het beste helpen?
De ander serieus nemen, ruimte geven en een luisterend oor bieden. Geef geen ongevraagd advies, maar bied concrete hulp aan, zoals boodschappen doen of een maaltijd koken. Het is belangrijk dat je begripvol en geduldig blijft.
Moet ik professionele hulp zoeken voor de ander?
Het is verstandig om de ander hierin regie te laten houden, omdat diegene dit zelf moet willen. Wel kan je de ander ondersteunen tijdens de behandeling.
Bronnen:
[1] GGZnieuws (2025, 12 december). Burn-out: een groeiend probleem vraagt om betere signalering. https://www.ggznieuws.nl/burn-out-een-groeiend-probleem-vraagt-om-betere-signalering/