Je hebt je kind al 10 keer gevraagd of het zijn/haar tanden wil gaan poetsen, omdat het tijd is om naar bed te gaan. Maar je kind wil niet luisteren en doen wat jij zegt. Als ouder en volwassene denk je automatisch gezag te hebben, maar niets blijkt minder waar te zijn. Je raakt gefrustreerd en je geduld raakt op. Voor je het weet word je boos en heb je een verdrietig kind. Elke keer kom je weer in deze negatieve spiraal terecht. Hoe komt het dat mijn kind niet wil luisteren? En hoe kan je daar verandering in brengen? In dit artikel leggen we het je uit en geven daarbij de nodige tips.
Waarom luistert mijn kind niet?
Het is heel normaal dat kinderen niet altijd luisteren. Kinderen kunnen hun gedrag nog niet zo goed aansturen en de gevolgen ervan overzien zoals volwassenen. Hun brein is nog volop in ontwikkeling. Ze gedragen zich vaak impulsief, hebben moeite met dingen onthouden en overzicht houden, raken snel afgeleid en hebben nog geen tijdsbesef. En soms hebben kinderen gewoon geen zin om te luisteren, omdat ze hele andere prioriteiten hebben dan volwassenen. Spelen is belangrijker dan opruimen of op tijd komen.
Ook is het belangrijk om stil te staan bij wat er precies schuilgaat achter het gedrag van je kind. Vaak zit daar een bepaalde behoefte achter. Luister goed naar je kind en probeer te begrijpen wat hij/zij écht nodig heeft op dat moment. Kinderen voelen zich vaak niet begrepen en zullen dan niet snel meewerken.
Zo zorg je ervoor dat je kind beter naar jou luistert
Natuurlijk zijn er momenten waarop het belangrijk is dat je kind naar je luistert. En het is ook fijn als dat wel gebeurt. Maar hoe zorg je daarvoor? Er bestaat geen quick fix of magische truc, maar met onderstaande tips maak je wel het verschil.
Verbinding maken
Allereerst is het goed om jezelf te verplaatsen in de beleving van je eigen kind. Ineens stoppen met spelen voelt vervelend. Het afmaken van zijn/haar puzzel is belangrijker dan boodschappen doen. Laat je kind weten dat je dit begrijpt door bijvoorbeeld te zeggen: ‘Ik snap dat je net zo lekker aan het puzzelen was en je dat graag nog even wilde afmaken.’. Op die manier voelt je kind zich meer begrepen.
Daarnaast is het belangrijk om echt contact te leggen en ervoor te zorgen dat je kind je hoort. Ga naast je kind staan, leg bijvoorbeeld je hand op zijn/haar schouder en maak oogcontact.
Bied ruimte voor emoties
Kinderen worden vaak gestuurd door hun emoties en moeten nog leren om hier op een goede manier mee om te gaan. Als ze boos of verdrietig zijn luisteren ze minder goed. Geef de tijd en ruimte om deze emoties er te laten zijn. Als de storm weer voorbij is, is het tijd om het gesprek weer aan te gaan.
Wees duidelijk en consequent
Door duidelijk en consequent te zijn weet je kind wat er van hem/haar verwacht wordt. Vertel rustig wat er moet gebeuren, bijvoorbeeld: “Kom, we gaan nu tandenpoetsen.”. Herhaal dit elke dag op dezelfde manier en houd je aan een vaste routine: samen naar de badkamer, tandenborstel pakken en poetsen.
Geef uitleg en wees flexibel
Alleen ‘nee’ zeggen werkt vaak niet. Leg uit waarom iets niet mag, zodat je kind het beter begrijpt en sneller luistert. Wees daarbij ook een beetje flexibel en niet te streng. Sta open voor discussie, laat merken dat je luistert en samen wilt kijken naar een compromis. Zo voelt je kind zich minder beperkt en meer gehoord.
Laat je kind meebeslissen
Kinderen hebben behoefte aan zelfstandigheid en controle. Een beetje zeggenschap geeft het gevoel dat zijn/haar mening telt, wat de bereidheid om mee te werken vergroot. Laat je kind bijvoorbeeld meebeslissen met het kiezen van zijn/haar kleding, welke groente er bij de maaltijd wordt gegeten of wanneer het tijd is voor zijn/haar fruithapje.
Geef complimenten
Leg de nadruk op positief gedrag in plaats van op wat er niet goed gaat. Complimenteer je kind direct wanneer het wel luistert, bijvoorbeeld: “Wat fijn dat je meteen hebt opgeruimd.”. Hiermee stimuleer je herhaling van gewenst gedrag.
Structuur en regelmaat
Structuur en regelmaat geven kinderen rust. Met een dagplanning of planbord weten ze wat er verwacht wordt en waar ze aan toe zijn, waardoor ze beter meewerken. Kondig ook ruim van tevoren aan als jullie weg moeten. Zo wordt je kind niet overvallen en heeft het nog de kans om af te maken waar hij/zij mee bezig was.
Het goede voorbeeld geven
Jij bent het grote voorbeeld voor je kind. Je kind kopieert jouw gedrag. Geef daarom het goede voorbeeld door zelf oprecht en met volle aandacht te luisteren. Komt het even niet uit, wees dan eerlijk en zeg duidelijk wanneer je wel tijd hebt.
Dit kan je beter niet doen als je wil dat kinderen luisteren
Als kinderen niet willen luisteren vallen we vaak snel terug in oude patronen die niet werken. Vermijd daarom de volgende valkuilen.
Straffen
Je kind (mild) straffen is geen goed idee, omdat het dan niet leert welk gedrag wél gewenst is. Daarbij kan het voor je kind als een persoonlijke afwijzing voelen, terwijl het vaak gewoon nog niet goed weet hoe hij/zij zich moet uiten. Fysiek straffen is schadelijk en leidt tot grote angst bij je kind. [1] Het is bij wet verboden. Je kan beter gedrag corrigeren en grenzen stellen op een positieve manier, bijvoorbeeld door te zeggen: “We lopen in de gang.” in plaats van: “We rennen niet in de gang.”
Boos worden en schreeuwen
Boos worden en schreeuwen of je stem verheffen is schadelijk voor de ontwikkeling van je kind. Daarbij kan dit agressie bij hem/haar veroorzaken. [1] Je kind gaat bijvoorbeeld ook schreeuwen. Houd je hoofd koel, adem diep in, tel tot tien en neem zo nodig even afstand voordat je reageert.
Omkopen
Je kind omkopen met bijvoorbeeld iets lekkers om ervoor te zorgen dat hij/zij doet wat je vraagt, werkt misschien op de korte termijn. Maar op de lange termijn kan dit er juist voor zorgen dat je kind niet naar je luistert. Het leert dat het dan beloond wordt.
Herhalen, herhalen, herhalen
Je vragen en waarschuwingen blijven herhalen, geeft je kind het signaal dat het niet meteen hoeft te luisteren. Wees direct duidelijk in je verwachtingen en trek meteen een grens op een rustige en positieve manier.
Wat je beter niet kan zeggen
Vermijd beschuldigingen en verwijten. En gebruik niet de woorden ‘altijd’ en ‘nooit’. Als je tegen je kind zegt: ”Je luistert ook nooit naar mij!” kan je kind juist gaan denken: ”Nou dan luister ik ook niet meer.”. Daarbij geef je je kind geen goed gevoel over zichzelf.
Hulp bij achterliggende problemen
Als een kind echt niet wil luisteren, kan er ook meer aan de hand zijn. Er kan sprake zijn van psychische klachten waar je kind mee worstelt. Denk hierbij aan ADHD of een depressie. Zoek professionele hulp als je dit vermoed. Bij De Online Psycholoog kan je terecht voor geregistreerde en ervaren orthopedagogen en kinderpsychologen die gespecialiseerd zijn in het diagnosticeren en behandelen van dit soort psychologische aandoeningen.
Plan hieronder een gratis kennismakingsgesprek om te kijken wat onze online psychologen voor jullie kunnen betekenen.
Bronnen:
[1] Gershoff, E. T., Grogan-Kaylor, A., Lansford, J. E., Chang, L., Zelli, A., Deater-Deckard, K., & Dodge, K. A. (2010). Parent discipline practices in an international sample: Associations with child behaviors and moderation by perceived normativeness. Child development, 81(2), 487-502.