Deadlines die sneller op je af komen dan je lief hebt, een to-do lijst die alsmaar langer wordt, afspraken waar je niet onderuit komt, en de volgende dag… hetzelfde liedje. Misschien klinkt dit wel bekend voor je.
Stressvolle periodes of spanningen zijn eigenlijk onvermijdelijk in het leven. Vaak kun je hier ook goed mee omgaan. Maar een langdurige periode van stress en overspanning? Dat kan leiden tot een burn-out. Het voelt alsof je helemaal ‘op’ bent. Je tank is leeg.
Waar de stressvolle periode op werk eerst nog goed te doen was en een beetje spanning je juist scherp hield, lukt dat na een tijdje gewoon niet meer. Alles voelt wel tien keer zwaarder dan voorheen. In deze blog gaan we meer uitleg geven over wat een burn-out precies is, wat burn-out klachten zijn en hoe je de signalen kunt herkennen.
Wat is een burn-out?
Een burn-out is niet niks, het is een ernstig probleem en moet serieus genomen worden. Een lange periode van stress en overspannenheid kan aanleiding geven tot een burn-out [1]. Een dag waarop de werkdruk net wat hoger is dan normaal betekent niet gelijk dat je een burn-out hebt.
We spreken pas van een burn-out bij “een zeer langdurige (soms wel jarenlange) blootstelling aan te hoge (werk)stressoren” [2]. Je vraagt je waarschijnlijk af: wanneer heb ik een burn-out? Wanneer is stress nog normaal? En hoe weet je of het “alleen stress” is?
Sophie Van de Vyver van Wolters Kluwer zet in een artikel vijf tekenen van burn-out op een rijtje. Namelijk: fysieke en psychologische uitputting, geheugen- en concentratieproblemen, heftige emotionele reacties, mentaal (en fysiek) afstand nemen en symptomen van depressie [3].
Dus wanneer langdurige stress leidt tot bovenstaande, is ‘stress niet meer normaal’. Het wordt dan hoog tijd om professionele hulp te zoeken. Verderop in deze blog vertellen we meer over wat helpt bij burn-out klachten.
Meer weten over burn-out? Bekijk dan deze pagina.
Overspannenheid of burn-out, wat is het grote verschil?
We horen ‘overspannen’ en ‘burn-out’ vaak door elkaar heen gebruikt worden. Maar ze zijn niet hetzelfde, want het belangrijkste verschil is dat overspannenheid makkelijker omkeerbaar is vergeleken met een burn-out.
Bij overspannenheid doet een paar weken rust vaak al wonderen en ben je snel de oude. Bij een burn-out is dat niet het geval. De meesten moeten drastische aanpassingen maken om over de burn-out heen te komen.
Wil je meer weten over het verschil tussen overspannenheid en een burn-out? Lees dan deze blog.
Hoe ontstaat een burn-out en komt burn-out alleen door werk?
Een burn-out heb je niet ineens, het is geleidelijk en ontstaat na een lange tijd van overbelasting [4]. Maar toch kan het voelen alsof de stressgerelateerde klachten je ineens overvallen. Je was je lange tijd niet bewust van de negatieve veranderingen en je kwaliteit van functioneren.
Het verband tussen de uitputting van je energie en deze veranderingen zag je niet meteen. Veel mensen denken dat een burn-out alleen door werkgerelateerde stress ontstaat, maar dat is niet waar. Burn-out klachten worden beïnvloed door zowel je werk als je persoonlijke situatie [4]. Het kan dus ook zo zijn dat bijvoorbeeld relatieproblemen of schulden een burn-out veroorzaken [5].
Meer weten over vooroordelen die mensen hebben over een burn-out? Lees dan deze blog.
Aan welke signalen kan je merken dat je tegen een burn-out aan zit?
Hoe weet je of je tegen een burn-out aanzit? En hoe herken je een burn-out? Wanneer je meer dan een half jaar last hebt van onderstaande, kun je spreken van een burn-out [6]. Het is dus belangrijk om scherp te zijn hierop en op tijd in te grijpen.
- Moe, slecht slapen
- Snel boos worden
- Niet goed tegen drukte of lawaai kunnen
- Snel huilen
- Piekeren
- Moeite om te focussen
- Moeite met dingen herinneren
Kun je lichamelijke klachten krijgen van een burn-out?
Een grote hoeveelheid stress kan burn-out klachten veroorzaken. Vaak denken mensen hierbij alleen aan psychische klachten, zoals snel prikkelbaar of dingen niet goed onthouden. Maar burn-out klachten uiten zich ook fysiek. Denk hierbij aan hart- en vaatziekten. Uiteindelijk kan dit langer verzuim of arbeidsongeschiktheid als gevolg hebben [2].
Wanneer is het echt tijd om hulp te zoeken bij burn-out gerelateerde klachten?
Gaat een burn-out vanzelf over? In de meeste gevallen helaas niet. Als het jezelf niet meer lukt om zogenaamd bij te tanken, dan is het slim om hulp te zoeken. Doe dit zo snel mogelijk en neem je klachten serieus.
En belangrijk om te weten: je hoeft je absoluut niet te schamen. “Even wat minder werken” is voor de meesten niet voldoende om een burn-out te behandelen. Je huisarts kan herkennen of jij een burn-out hebt en eventueel doorverwijzen naar een psycholoog. Als je kiest voor online therapie is een verwijzing overigens niet noodzakelijk.
Het is belangrijk om professionele hulp te zoeken bij burn-out klachten. Het is namelijk niet alleen een probleem voor jezelf. Het kan ook een effect hebben op je collega’s, werkgever en op lange termijn ook op de maatschappij. Zo lezen we bij Zorgwijzer dat er in 2020 meer dan een miljoen Nederlanders te maken hadden met burn-out klachten [5]. In 2024 kregen zo’n 120 duizend mensen de diagnose overspannenheid [7].
Meer weten over wie je kan helpen bij een burn-out? Lees dan deze blog.
Wat helpt bij burn-out klachten?
Het is goed om te weten dat een psycholoog kan helpen bij burn-out klachten en dat je er niet alleen voor staat. Maar hoe? Samen met een psycholoog werk je op een gestructureerde manier aan herstel [8].
Vaak wordt cognitieve gedragstherapie toegepast, ook wel CGT therapie. Tijdens de sessies leer je hoe je balans kunt vinden tussen je werk, persoonlijke verplichtingen en tijd voor jezelf. Ook maak je een plan om ervoor te zorgen dat je in de toekomst een burn-out kunt voorkomen.
Veelgestelde vragen over burn-out:
Kun je werken met burn-out klachten?
Dat verschilt per persoon, maar vaak zijn de burn-out klachten zodanig hevig, dat je niet meer kunt werken.
Kun je thuis komen te zitten door burn-out klachten?
In de meeste gevallen is dit wel zo. Om een burn-out te behandelen, maak je vaak drastische veranderingen. En dat begint vaak met tijdelijk stoppen met werken.
Is burn-out hetzelfde als depressie?
Nee, ze zijn niet hetzelfde [9]. Soms zijn ze moeilijk van elkaar te onderscheiden. Het is dus belangrijk om met een professional te praten om tot een goede diagnose en weg naar herstel te komen.
Wordt een behandeling van burn-out vergoed?
Een burn-out behandeling door een psycholoog wordt niet vanuit de basisverzekering vergoed [10]. Check altijd bij je eigen zorgverzekeraar of een behandeling wordt vergoed. Wat goed is om te weten, online therapie wordt tegenwoordig (nog) niet vergoed door Nederlandse verzekeraars.
Bronnen:
[1] https://www.thuisarts.nl/burn-out/ik-heb-burn-out
[2] https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/psychosociale-arbeidsbelasting/werkdruk/wat-is-een-burn-out
[3] https://www.wolterskluwer.com/nl-be/expert-insights/burn-out-learn-to-recognise-the-5-key-symptoms
[4] Khammissa, R. A., Nemutandani, S., Feller, G., Lemmer, J., & Feller, L. (2022).
Burnout phenomenon: neurophysiological factors, clinical features, and aspects of management.
Journal of International Medical Research, 50(9), 3000605221106428.
https://doi.org/10.1177/03000605221106428
[5] https://www.zorgwijzer.nl/zorgwijzers/burn-out
[6] https://www.thuisarts.nl/burn-out/ik-heb-burn-out
[7] https://www.vzinfo.nl/overspannenheid-en-burn-out/leeftijd-en-geslacht/huisartsencijfers
[8] https://www.hsk.nl/hsk-online/behandelingen/burn-out-en-gerelateerde-psychische-stoornissen/
[9] https://www.mensura.be/nl/expertise/verschil-burn-out-depressie
[10] https://www.fnv.nl/werk-inkomen/veilig-gezond-werken/burn-out