psychiater en client

Is een psychiater ook een psychotherapeut?

Het aantal verschillende zorgverleners in de geestelijke gezondheidszorg is groot. Voor een buitenstaander is het vaak onduidelijk wat elk type zorgverlener nu precies doet. In de volksmond worden psychologische termen en titels van hulpverleners dan ook regelmatig door elkaar gebruikt. Twee specialisten wiens vakgebieden dicht bij elkaar liggen, maar wel degelijk verschillen, zijn de psychotherapeut en de psychiater. Wat is het verschil tussen die twee? En is een psychiater eigenlijk ook een psychotherapeut?

Wat is een psychotherapeut?

Opleiding

Als je psychotherapeut wil worden, moet je een specifieke vooropleiding hebben afgerond. Een vierjarige universitaire studie psychologie, pedagogiek of gezondheidswetenschappen is verplicht. Hierbij moet de afstudeerrichting geestelijke gezondheidskunde gekozen zijn. Ook een artsexamen of doctoraalexamen in de psychologie geeft je toegang tot de opleiding tot psychotherapeut. 

De opleiding tot psychotherapeut duurt nog eens vier jaar, waarvan het grootste gedeelte bestaat uit het opdoen van praktijkervaring. Psychotherapeuten in opleiding moeten ook verplicht zelf in ‘leertherapie’. Zo weten ze zelf dus ook precies hoe het is om psychotherapie te ondergaan.

Titel

Na het afronden van de opleiding moet een psychotherapeut zich laten registreren in het BIG-register. Dit register wordt door de overheid beheerd en functioneert in de praktijk als een soort keurmerk van deskundigheid voor artsen en andere hulpverleners in de gezondheidszorg. In het BIG-register staan alle bevoegdheden van de hulpverlener vermeld. Ook staat omschreven aan welke eisen hij of zij dient te voldoen. De registratie wordt elke vijf jaar herzien. Psychotherapeuten zijn dan ook verplicht regelmatig cursussen te volgen om hun kennis up-to-date te houden en aan de eisen van het BIG-register te blijven voldoen. De titel van psychotherapeut is in Nederland beschermd.

Psychotherapie

Een psychotherapeut behandelt mensen die ernstig geestelijk lijden of complexe psychische klachten hebben. Psychotherapie is daarom vaak intensief en langdurig. Hiermee onderscheidt de psychotherapeut zich van de (gz-)psycholoog, die vaak minder heftige psychische problemen behandelt.

Wat is een psychiater?

Opleiding

Een psychiater is op de eerste plaats een arts. Om psychiater te worden, moet je namelijk de zesjarige opleiding geneeskunde hebben afgerond. Daarna volg je de opleiding tot psychiater, die vier en een half jaar duurt. Tijdens deze opleiding specialiseer je je in kinder- en jeugdpsychiatrie, volwassenenpsychiatrie of ouderenpsychiatrie. Ook kan gekozen worden voor een focus op bepaalde deelgebieden, zoals verslavingspsychiatrie, ziekenhuispsychiatrie of psychiatrie voor geestelijk gehandicapten.

De opleiding tot psychiater besteedt aandacht aan verschillende vakgebieden, zoals klinische psychiatrie, spoedeisende psychiatrie en ambulante psychiatrie. Ook het vakgebied van psychiatrische psychotherapie komt aan de orde. Hiermee is de opleiding tot psychotherapeut volledig in de opleiding tot psychiater geïntegreerd.

Titel

Ook de titel van psychiater is beschermd en je vindt psychiaters ook terug in het BIG-register. Het grootste verschil met een psychotherapeut is dat een psychiater een medisch specialist is.

Psychiatrie

Omdat een psychiater arts is, heeft hij of zij de bevoegdheid medicatie voor te schrijven, lichamelijk onderzoek uit te voeren, en laboratoriumtests aan te vragen en de resultaten daarvan te beoordelen. Psychiaters spelen daarom een belangrijke rol in de behandeling van patiënten bij wie medicatie noodzakelijk is. Dit is bijvoorbeeld het geval bij mensen met schizofrenie, dwangstoornissen of heftige verslaving. Ook psychoses en bepaalde persoonlijkheidsstoornissen worden met medicatie behandeld. Vaak werken verschillende specialisten bij een dergelijke behandeling samen. Sta jij bijvoorbeeld voor een zware depressie onder behandeling bij een psycholoog? Dan moet er alsnog een psychiater aan te pas komen om jou antidepressiva te mogen voorschrijven.

Een afgestudeerd psychiater is dus ook psychotherapeut. Maar waar een psychotherapeut zich het meest op psychotherapie focust, bekijkt een psychiater zijn patiënten vanuit een medisch perspectief. 

 

Eerst even kennismaken?

Vraag een vertrouwd online gesprek aan met een van onze online psychologen.

    koppel en psychiater

    Wat doet een psychiater?

    Voor psychisch hulpverleners bestaan tegenwoordig allerlei titels en benamingen: psycholoog, psychiater, therapeut, psychotherapeut, coach, et cetera. Deze titels hebben te maken met de bevoegdheden, opleidingen en specialisaties van de verschillende hulpverleners. Psychiaters verschillen wat dat betreft op een aantal cruciale punten van andere psychisch hulpverleners. Wat doet een psychiater nu precies? 

    Een psychiater is een arts

    Een psychiater is als enige van de psychisch hulpverleners een arts. Hij of zij heeft zes jaar geneeskunde gestudeerd en heeft daarna een 4,5-jarige opleiding in de psychiatrie afgerond. Deze opleiding mogen alleen afgestudeerd artsen volgen. Omdat een psychiater een medische achtergrond heeft, behandelt hij of zij psychische aandoeningen in combinatie met de algehele lichamelijke gezondheid. De psychiater is daarbij als enige bevoegd medicatie voor te schrijven.

    Het werkveld van een psychiater

    Alhoewel een psychiater dezelfde behandeltechnieken als een psycholoog kan en mag toepassen, komt het er in de praktijk op neer dat de psychiater vrijwel uitsluitend patiënten met ernstige psychische stoornissen behandelt. Voor de behandeling van stoornissen als schizofrenie, dwangstoornissen, bipolaire stoornissen of ernstige depressie is namelijk vaak medicatie noodzakelijk. Vanwege de ernst van deze problemen staan de cliënten van een psychiater vaak ook langer onder behandeling dan de cliënten van andere hulpverleners.

    Deelgebieden

    Psychiaters kunnen binnen verschillende deelgebieden werkzaam zijn:

    • Kinder- en jeugdpsychiatrie
    • Volwassenenpsychiatrie
    • Ouderenpsychiatrie
    • Sociale psychiatrie: dit vakgebied is gericht op de maatschappelijke en sociale context van de cliënt. De behandeling is vaak erg praktijkgericht.
    • Forensische psychiatrie: forensisch psychiaters behandelen cliënten die door hun aandoening een strafbaar feit hebben gepleegd.
    • Transculturele psychiatrie: in dit vakgebied wordt onderzoek uitgevoerd naar de invloed van verschillende culturen op de uitingsvormen en behandeling van psychische aandoeningen.
    • Neuropsychiatrie: neuropsychiaters focussen op de biologische (of neurologische) oorzaken van psychische stoornissen.
    • Ziekenhuispsychiatrie: psychiaters in het ziekenhuis behandelen cliënten die naast een lichamelijke aandoening (waarvoor ze naar het ziekenhuis moeten) ook een psychische aandoening hebben.

    De behandeling van een psychiater

    Een psychiater behandelt een cliënt met een combinatie van gesprekstherapie en medicatie. Omdat een psycholoog die gesprekstherapie ook kan geven, wordt de hulp van de psychiater soms alleen voor het medische deel van de behandeling ingeschakeld. Dit is zeker het geval als een cliënt al een goede band met een psycholoog heeft opgebouwd en hij of zij de gesprekstherapie liever bij die psycholoog blijft volgen.

    Waar werken psychiaters?

    Er zijn psychiaters die zelfstandig een praktijk openen, maar de meeste psychiaters zijn werkzaam bij zorginstellingen waar een psychiatrisch arts noodzakelijk is. Denk hierbij aan de psychiatrische afdeling van ziekenhuizen (PAAZ), tbs-klinieken, psychiatrische woonvoorzieningen, instellingen voor jeugdpsychiatrie, psychiatrische woonvoorzieningen of afkickklinieken. Waar de psychiater werkzaam is, hangt af van de specialisatie die hij of zij tijdens de opleiding gekozen heeft.

    Wanneer heb ik een psychiater nodig?

    Zoek je hulp voor beginnende psychische problemen, dan kom je meestal eerst bij een psycholoog terecht. Als die psycholoog denkt dat het nodig is, bijvoorbeeld omdat je baat kan hebben bij medicatie, dan kan hij of zij je doorverwijzen naar een psychiater. De psychiater stelt vervolgens een behandelplan samen, waarbij ook gebruikgemaakt kan worden van andere disciplines, zoals psychotherapie, bewegingstherapie, ergotherapie of maatschappelijk werk. 

    Loop jij al een tijdje met psychische klachten rond? Klop dan in eerste instantie bij een psycholoog aan. Bij De Online Psycholoog is ook een psychiater aangesloten, waardoor wij je indien nodig altijd door kunnen verwijzen. Wil je graag meer informatie? In dit artikel gaan we meer in detail in op de verschillen tussen een psycholoog en een psychiater.

     

    Eerst even kennismaken?

    Vraag een vertrouwd online gesprek aan met een van onze online psychologen.

      expatkind met ouder

      Psychologische hulp voor expatkinderen

      Door een globaliserende wereld, internationale bedrijfsvoering en toenemende eenvoud van reizen, zien we ze steeds vaker in de psychologische praktijk: expatkinderen. Sommigen zijn op jonge leeftijd naar het buitenland verhuisd en daar gesetteld, anderen hebben een bijna nomadisch bestaan. Het expatleven heeft voor- en nadelen, en heeft op kinderen een ander, vaak meer ingrijpend effect dan op volwassen.

      Wat zijn expatkinderen?

      Expatkinderen zijn kinderen die opgroeien in een andere cultuur dan die van hun ouders of het land van herkomst, bijvoorbeeld omdat de ouders in het buitenland werken. Expatkinderen hebben daarom weinig binding met de cultuur van het land waar ze vandaan komen, maar ook niet met de cultuur van het gastland. Ze kenmerken zich door het aannemen van een soort derde cultuur die daar als het ware tussenin zit. Expatkinderen worden daarom ook wel third culture kids genoemd.

      Verschil met volwassen expats

      Verhuizingen naar het buitenland zijn extra ingrijpend voor kinderen, omdat zij zich nog midden in hun identiteitsontwikkeling bevinden. Volwassenen hebben al een eigen identiteit, bepaalde normen en waarden, en stabiele relaties in het land van herkomst opgebouwd. Zij zullen zich daardoor altijd met het thuisland verbonden voelen en een plek kunnen aanwijzen waar zij ‘vandaan komen’. Kinderen ontwikkelen die kernidentiteit door het expatleven niet. Dat maakt het expat zijn voor kinderen tot een geheel andere ervaring.

      Waar zijn expatkinderen goed in?

      Expatkinderen leren dingen die andere kinderen misschien wel nooit leren. Ze komen op veel interessante plekken, ontmoeten verschillende mensen en komen in aanraking met allerlei culturen. Ze ontwikkelen hierdoor een groot aanpassingsvermogen, zijn veerkrachtig en nieuwsgierig, en durven nieuwe uitdagingen aan te gaan. Ook zijn ze goed in netwerken, sluiten ze gauw vriendschappen, hebben ze een groot empathisch vermogen en nemen ze anderen snel in hun sociale cirkel op.

      Snel volwassen

      Expatkinderen worden door al die ervaringen vaak relatief snel volwassen. Ze weten veel van onderwerpen als politiek, cultuur en religie, spreken meerdere talen en kunnen vaak goed met volwassenen overweg.

      Welke risico’s lopen expatkinderen?

      Het expatleven is echter niet eenvoudig. Zeker als kinderen meerdere keren verhuizen, kan veel stress, verdriet en eenzaamheid ontstaan. Kinderen worstelen met de onzekerheid of ze op de nieuwe plek van bestemming wel weer nieuwe vrienden zullen maken. En als het kind zelf niet verhuist, gebeurt het veel dat expatvriendjes en -vriendinnetjes weer vertrekken. Het leven van een expatkind bestaat daardoor voor een groot deel uit afscheid nemen en weer opnieuw moeten beginnen.

      Identiteitscrisis

      Expatkinderen kunnen vaak moeilijk antwoord geven op de vraag waar ze vandaan komen of waar ze zich thuis voelen. Dat is verwarrend. Het continu afscheid moeten nemen van een woonplaats, vrienden, school, en vaste activiteiten en rituelen is bovendien vergelijkbaar met het verliezen van een bepaald deel van de identiteit. Veel expatkinderen beschrijven zichzelf dan ook als een ‘kameleon’: ze meten zichzelf eenvoudig verschillende persona’s aan, maar weten eigenlijk niet wie ze nu eigenlijk écht zijn. 

      Schuldgevoel

      Het expatleven gaat echter vaak gepaard met veel luxe. De kinderen wonen in prachtige huizen en gaan naar hoog aangeschreven internationale scholen. Ook hebben veel ouders in het buitenland de optie fulltime een nanny in huis te nemen. Expatkinderen kunnen daarom het gevoel hebben niet te mogen klagen. Ze leiden toch immers een bevoorrecht leven?

      Rouwverschijnselen

      Waar veel expatkinderen in feite last van hebben, zijn rouwverschijnselen. Het steeds maar weer afscheid nemen, van een bepaalde omgeving en daarmee een deel van de eigen identiteit, levert simpelweg heel veel verdriet op. De oorzaak van de rouwverschijnselen is echter niet zo duidelijk aanwijsbaar als bij bijvoorbeeld het overlijden van een dierbare. Daarom worden de symptomen vaak genegeerd en lopen expatkinderen het risico dat dit niet erkende verdriet op een gegeven moment op een destructieve wijze naar boven komt. Expatkinderen lopen daarom een verhoogd risico op het ontwikkelen van een depressie. Wanneer een expatkind psychische problemen ervaart, wordt dan ook wel specifiek gesproken van het Expat Child Syndrome.

      Psychologische hulp voor expatkinderen

      Ben jij met je kinderen naar het buitenland verhuisd? Zorg er dan voor een luisterend oor te zijn. Het is voor kinderen belangrijk dat ze hun verhaal en eventuele verdriet kwijt kunnen. Ook al wonen ze nu misschien in het paradijs op aarde, dat wil niet zeggen dat het afscheid van een vorige woonplaats niet ontzettend moeilijk was. Geef je kind het gevoel dat dat verdriet er mag zijn. 

      Een (kinder)psycholoog kan hierbij ondersteuning bieden. Veel van de psychologen die bij De Online Psycholoog aangesloten zijn wonen zelf ook in het buitenland en weten dus precies wat er bij jou en je kind speelt. Psychologische hulpverlening bestaat dan uit het bieden van troost en begrip, waardoor het kind het rouwverwerkingsproces kan laten plaatsvinden. Vervolgens biedt de expat psycholoog hulp bij het ontwikkelen van een eigen identiteit en het opbouwen van diepgaande relaties en vriendschappen, iets waar expatkinderen vaak moeite mee hebben. Ook leren kinderen hun grote aanpassingsvermogen niet in de weg te laten staan van het aangeven van grenzen en prioriteiten.

       

      Eerst even kennismaken?

      Vraag een vertrouwd online gesprek aan met een van onze online psychologen.

        psycholoog en client

        Ga ik naar een psycholoog of een psychiater?

        Psychische klachten zijn niet eenvoudig te definiëren. Als je er voor het eerst mee te maken krijgt en hulp wilt zoeken, vraag je je misschien ook af waar je moet beginnen. Welke hulpverlener is geschikt voor mijn klachten? Ga ik naar een psycholoog of een psychiater? Hoe werkt de psychologische hulpverlening en hoe kom ik bij de juiste hulpverlener terecht?

        Wat doet een psycholoog?

        Een psycholoog heeft een universitair masterdiploma in de psychologie op zak. Hierbij kunnen verschillende afstudeerrichtingen of specialisaties gekozen zijn, maar psychologen hebben met elkaar gemeen dat ze zich met name richten op het verband tussen het gedrag van de mens en de geestelijke gezondheid. In hun behandeling maken de meeste psychologen vervolgens gebruik van verschillende gesprekstechnieken of cognitieve gedragstherapie.

        Gz-psycholoog

        Een gezondheidszorgpsycholoog (gz-psycholoog) heeft een tweejarige post-masteropleiding gevolgd, waarbij veel praktijkervaring wordt opgedaan. Het verschil tussen een gz-psycholoog en een basispsycholoog is dan ook dat de gz-psycholoog als hoofdbehandelaar aan de slag mag. Een gz-psycholoog mag ook zelfstandig een diagnose voor een bepaalde geestesziekte of psychische stoornis stellen. In tegenstelling tot de overkoepelende titel van ‘psycholoog’ is de titel van ‘gz-psycholoog’ beschermd.

        Wat doet een psychiater?

        Een psychiater heeft geneeskunde gestudeerd en is afgestudeerd als arts met een specialisatie in de psychiatrie. Een psychiater bekijkt geestesziekten dan ook meer vanuit een medisch perspectief, waarbij ook de gezondheid van de rest van het lichaam in beschouwing genomen wordt. Omdat een psychiater een arts is, mag hij of zij ook medicijnen voorschrijven. Psychiaters behandelen daarom vaak patiënten met zware of complexe psychische problemen, zoals patiënten met schizofrenie, een zware depressie of psychoses. De behandeling is vaak langdurig en intensief.

        Welke psychisch hulpverlener is geschikt voor mij?

        Als je nog nooit eerder psychische hulp hebt gekregen, kom je meestal eerst bij een (gz-)psycholoog terecht. Welke psycholoog jou een passende behandeling kan bieden, is afhankelijk van jouw individuele problematiek en de specialisatie van de psycholoog. Bij De Online Psycholoog zijn allerlei verschillende psychologen in dienst, waardoor we jou op basis van een intakegesprek aan de juiste hulpverlener kunnen koppelen.

        Voor elk probleem een hulpverlener

        Een cognitief gedragstherapeut is bijvoorbeeld geschikt als je gedragsproblemen of belemmerende gedachtepatronen ervaart. Een relatietherapeut kan je goed helpen met relatieproblemen. Een arbeidspsycholoog biedt ondersteuning bij werkgerelateerde psychische klachten. En heb je last van trauma uit het verleden, dan kan een EMDR-therapeut je wellicht goed helpen.

        Doorverwijzing

        Samen met de psycholoog bepaal jij welke behandeling bij jou past. Als de psycholoog denkt dat het noodzakelijk is, kan je in contact worden gebracht met een psychiater. Dit gebeurt bijvoorbeeld als de psycholoog een diagnose stelt waar medicatie voor wordt voorgeschreven, zoals autisme, ADHD, depressie of psychose. Voor de behandeling bij een psychiater heb je een doorverwijzing van een psycholoog nodig.

        Maak je geen zorgen over het kiezen van de juiste hulpverlener. Bij De Online Psycholoog word je op basis van jouw verhaal aan een geschikte psycholoog gekoppeld. Dit is het startpunt. Als het niet klikt, of als blijkt dat je een andere behandeling nodig hebt, dan word je eenvoudig doorverwezen. Zo krijg jij altijd passende hulp!

         

        Eerst even kennismaken?

        Vraag een vertrouwd online gesprek aan met een van onze online psychologen.

          depressief

          Naar een psycholoog voor depressie: de mogelijkheden

          Depressie is een van de psychologische aandoeningen die de meeste mensen treft. Bijna 20% van de Nederlandse, volwassen bevolking krijgt er op een bepaald punt in zijn of haar leven mee te maken. Het is daarom van belang bij depressieve klachten direct hulp in te schakelen. Een psycholoog kan je helpen een depressie te voorkomen of te genezen. 

          Hoe weet ik of ik depressief ben?

          Om psychologische stoornissen vast te stellen, gebruiken psychologen de Diagnostic and Statistical Manual (DSM). In deze handleiding staan de symptomen van uiteenlopende stoornissen beschreven, waaronder die van depressie. Volgens de DSM is sprake van een depressie als je minstens twee weken last hebt van minimaal één van de twee kernsymptomen en minimaal vijf van de zeven overige symptomen.

          Kernsymptomen

          • een neerslachtig humeur (het grootste gedeelte van de dag of de hele dag)
          • een verminderde interesse in vrijwel alle activiteiten (het grootste gedeelte van de dag of de hele dag)

          Overige symptomen

          • eetproblemen of (als gevolg daarvan) gewichtsschommelingen
          • slaapproblemen 
          • afgevlakte emoties of juist irritatie en rusteloosheid
          • vermoeidheid of verminderde energie
          • een gevoel van waardeloosheid of schuldgevoel
          • concentratieproblemen of besluiteloosheid
          • suïcidale gedachten

          Voldoen jouw klachten niet volledig aan de omschrijving van depressie, maar is wel sprake van een gedeelte van deze symptomen, dan wordt veelal de diagnose ‘subklinische depressie’ gesteld. We spreken dan ook wel simpelweg van ‘depressieve klachten’. Als je niet zeker weet of je een depressie of depressieve klachten hebt, is het alsnog (of misschien wel juíst) van belang bij je huisarts of een psycholoog aan te kloppen. Vroegtijdig ingrijpen helpt de ontwikkeling van een depressie te voorkomen.

          Hoe gaat een psycholoog te werk?

          Een psycholoog schrijft een behandelplan op basis van je klachten, je specifieke situatie, en je wensen en behoeften voor de toekomst. Dit behandelplan bestaat uit gesprekken, waarbij gebruikgemaakt wordt van cognitieve gedragstherapie. In veel gevallen krijg je ook hele praktische huiswerkopdrachten mee. Zo kan je bijvoorbeeld gevraagd worden een dagboek bij te houden, ontspanningsoefeningen te doen, of specifieke (sociale) activiteiten te ondernemen. 

          Als je je daar prettig bij voelt, of als het simpelweg praktischer is, kunnen deze gesprekken prima online plaatsvinden. Online therapie via Skype of FaceTime biedt je de mogelijkheid vanuit de vertrouwde omgeving van je huis met een therapeut in gesprek te gaan. Het is daarom ideaal als je liever niet naar een praktijk toegaat, of als je in het buitenland woont, maar in het Nederlands therapie wil volgen.

          In veel gevallen zijn acht tot tien sessies voldoende. Is dit niet het geval, dan kan in overleg met de huisarts of een ander behandelaar een nieuwe aanpak gekozen worden. Zo kan je bijvoorbeeld doorgestuurd worden naar een psychiater, die ook medicatie mag voorschrijven.

          Wat leer ik in therapie?

          Bij cognitieve gedragstherapie leer je je emoties te beïnvloeden aan de hand van gedachten en gedrag. Hiervoor is het noodzakelijk te leren jezelf en je omgeving vanuit een ander perspectief te beschouwen. Een depressie heeft namelijk vaak niet zozeer met externe factoren te maken, maar met de manier waarop jij daarnaar kijkt en daarmee omgaat. De één verliest zijn of haar baan en slaat de volgende dag vol goede moed aan het solliciteren, terwijl de ander erdoor in een depressie belandt. In therapie leer je met dit soort tegenvallers of andere ‘triggers’ om te gaan, zodat je depressieve klachten tegengaat en in de toekomst geheel voorkomt. 

          Bijna de helft van de mensen met een depressie of depressieve klachten herstelt binnen drie maanden. Bij anderen blijft het terugkomen. We spreken dan van een recidiverende depressie. Door psychologische ondersteuning te zoeken, hou je zoveel mogelijk zelf de controle over je klachten en vergroot je de kans er beter mee om te gaan of zelfs geheel te genezen.

           

          Eerst even kennismaken?

          Vraag een vertrouwd online gesprek aan met een van onze online psychologen.

            Hoi, Hoe kunnen we je helpen?